الف : بررسي روند صادرات ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااادرسال 1377 ارزش كل صادرات غير نفتي ايران به عراق بالغ بر 29 ميليون دلار بوده كه باروند رو به رشدي كه داشته در سال 1384 به ميزان يك ميليارد و 36 ميليون دلار افزايش يافته است ، به عبارت ديگر ارزش صادرات غير نفتي در طول دوره مذكور بيش از 5/35 برابر شده است . حجم صادرات ايران به عراق طي دوره 8 ساله( 1384-1377 )جمعا به ميزان 2 ميليارد و 861 ميليون دلار . در سال 1377 حدود 9 درصد از كل صادرات غير نفتي ايران به عراق صادر شده كه در سال 1384رقم فوق به 1/11 درصد افزايش يافته است . در سال 1377 ايران به 185 كشور دنيا كالا صادر كرده است كه در ميان كشورهاي مذكور ، عراق بيست و پنجمين شريك صادراتي ايران بوده است . در سال 1382 اين كشور دومين شريك صادراتي در ميان كل شركاي صادراتي بوده است و هميشه صادرات غير نفتي به كشور عراق روند افزايشي داشته است ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا عمده ترين كالاهاي صادراتي ايران به عراق شامل :ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا كفپوشهاي غير مخملي باف ، گوجه فرنگي ، يخچال فريزر ، سيب ، آب معدني ، ماشين و دستگاه تهويه به ترتيب 5/2درصد ، 9/4 درصد ، 5/3 درصد ، 4/3 درصد 2/7 درصد و 3/2 درصد از كل صادرات غير نفتي ايران به عراق را به خود اختصاص داده اند . بدين ترتيب ملاحظه مي شود اقلام مذكور حدود 22 درصد از كل صادرات غير نفتي ايران به عراق را تشكيل مي دهند . اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
حجم مبادلات
موازنه تجاري
واردات
صاردات
سال
52827
+ 6889
22969
29858
1377
139900
+ 57078
41411
98489
1378
142649
+ 70475
31087
111562
1379
167863
+ 122467
22698
145165
1380
235786
+ 199642
18072
217714
1381
684272
+ 492676
95798
588474
1382
691999
+ 648721
21639
680360
1383*
1041600
+ 1030400
5600
1036000
1384*
جدول شماره يك
مبادلات تجاري ايران و عراق طي سالهاي 1384 -1377
واحد ارزش ، هزار دلار
ماخذ : گمرك جمهوري اسلامي ايران
آمار كارشناسي نشده گمرك جمهوري اسلامي ايران *
اهم برنامه هاي آتي اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا مشاركت فعال در اجلاسهاي كنسول مشترك ، با توجه به اينكه برگزاري اجلاسهاي كميسيون مشترك در توسعه روابط اقتصادي و سياسي بين دوكشور از اهميت بسيار بالايي برخودار است ، سازمان توسعه تجارت خارجي ضمن شركت فعال در اجلاسهاي كميسيون مشترك در نظر دارد امضاي موافقت نامه ترجيحات تجاري را در دستور كار اجلاس عادي دو كشور قرار دهد . ااااااااااااااا
اعزام هيئت هاي بازار يابي و تجاري اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااابا توجه به اهميت بازار كشور عراق به عنوان يكي از مهمترين بازارهاي هدف و استراتژيك كشورمان و با توجه به اهميت آن در گسترش مناسبات با كشورهاي همجوار ، سازمان توسعه تجارت ايران در نظر دارد نسبت به اعزام هيئت هاي تخصصي بازار يابي و تجاري اقدام نمايد . اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
مجري
(تاريخ برگزاري( سال 1385
محل برگزاري
نام نمايشگاه
رديف
سازمان بازرگاني كردستان
ارديبهشت
سليمانيه
نمايشگاه اختصاصي جمهوري اسلامي ايران
1
شركت نمايشگاههاي آذربايجان غربي
خرداد
اربيل
نمايشگاه اختصاصي جمهوري اسلامي ايران
2
اتاق بازرگاني ايران
آبان
بصره
نمايشگاه اختصاصي جمهوري اسلامي ايران
3
فهرست نمايشگاههاي آتي با مجوز سازمان توسعه تجارت ايران در عراق
اتخاذ تدابير يا خط مشي هاي زير مي تواند به تقويت حضور ايران در بازار عراق كمك نمايد . اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااادر برخي از پروژه هاي كشور عراق و SUBCONTRACTINGفعاليتهاي شركتهاي صادر كننده خدمات فني ومهندسي ايران بصورت و اگر موانع غير اقتصادي در اين زمينه وجود داشته باشد ، مي توان از طريق ايجاد شركتهاي مختلط در دوبي ، كويت ، عمان با 49 درصد سرمايه ايراني و تابعيت محلي در اين پروژه ها شركت نمود . ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا از آنجا كه جمهوري اسلامي ايران براي ترانزيت كالاهاي خود صرفا نمي تواند به مسير ترانزيتي تركيه يا روسيه مطمئن باشد تلاش براي اتصال خط آهن خرمشهر به بصره و استفاده از مسير ترانزيتي عراق به درياي مديترانه نهايت اهميت را دارا است . ااااااااااااااااا فعال كردن منطقه آزاد اروند و سرمايه گذاري براي ايجاد زير ساختهاي لازم در اين منطقه ) از جمله ايجاد امكاناتي براي پهلو گرفتن كشتيهاي صد هزار تني و افزايش ظرفيت حمل كانتينري كالا ( مي تواند امكانات لازم را براي توسعه مبادله كالا با عراق و كويت فراهم نمايد .ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا توسعه توريسم مذهبي نيز از نكاتي است كه به دلايل شرايط خاص سالهاي گذشته امكان بهره گيري از آن به نفع ايران وجود نداشته است با توجه به اين موضوع كه حداقل 15 ميليون نفر از مردم عراق به اماكن متبركه در خاك ايران عشق مي ورزند و آرزو دارند كه از بقاع متبركه در مشهد ، قم ، و شيراز ديدن كنند فراهم كردن امكاناتي براي زيارت آنها در خاك ايران مي تواند در آمدي به مراتب بيش از درآمد ناشر از صدور مستقيم كالا به عراق عايد كشور سازد .ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا ايجاد نمايشگاههاي دائمي كالاهاي صادراتي ايران در مناطق كرد نشين عراق (كركوك ، موصل ، سليمانيه ) يا در نواحي مرزي ايران و عراق نيز ميتواند به توسعه صادرات ايران به عراق كمك كند البته اين نمايشگاهها بايد جنبه فروشگاه داشته و از لحاظ منابع مالي ، خود كفا باشند . چنانچه تاسيس اين نمايشگاهها با سرمايه گذاري مشترك صورت گيرد ايمني آنها نيز تضمين خواهد شد عراق و بانك توسعه صادرات ايران تاسيس و TBIتقويت و برقراري روابط كارگزاري بين بانكهاي دو كشور علاوه بر روابط كارگزاري بانك شروع بكار هر چه سريعتر شعب بانكهاي ايران در كشور عراق ( بانك سپه ، كارآفرين ، كشاورزي ) نسبت به اخذ مجوزهاي لازم از بانكهاي مركزي دو كشور ، تامين نيروي انساني و تعيين محل احداث شعب اقدام كردند . ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا تسريع در عقد قرارداد عامليت بين سازمان مديريت و برنامه ريزي با بانك توسعه صادرات ايران جهت تامين مالي صادرات كالا و خدمات و اجراي طرحهاي سركايه گذاري در عراق توسط بخشهاي دولتي و خصوصي .ااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا با توجه به اينكه لازمه هر تجارتي وجود امكانات حمل و نقل اعم از : زميني و، دريايي ، ريلي و هوايي است جهت كمك به تسهيل صادرات ايران به كشور عراق پيشنهاد مي گردد سرمايه گذاريها و اعتبارات اعطايي به كشور عراق در اولويت نخست بازسازي و احداث امكانات حمل ونقل كشور عراق كه در امتداد مرز مشترك با جمهوري اسلامي ايران قرار دارند اختصاص يابد و در اولويت مرحله بعد اين كمكها صرف احداث هتلها و مهمانسراها مي شود كه مي تواند مورد استفاده زوار ايراني قرار گيرد . ااااااااااااااااااااااا
پروژه هاي خدمات فني و مهندسي اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا با توجه به شرايط امن منطقه سليمانيه و سابقه حضور در شركتهاي ايراني در آنجا مي بايست اولويت هاي كاري ، شركتها و پيمانكاران در آن منطقه باشد . شركتهاي ايراني بصورت محدود در آنجا فعال هستند . شايان ذكر است كه صدور خدمات فني و مهندسي به كشور عراق در سال 1384 در حدود 194 ميليون دلار بوده است . اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
ب: بررسي روند واردات اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااواردات ايران در سال 1377 از عراق حدود 23 ميليون دلار بوده كه 1/0 درصد از كل واردات كشور را تشكيل مي داده است و در سال 1384 ارزش آن در حدود 6 ميليون دلار رسيده است . به عبارت ديگر ، ارزش وارداتي ايران از عراق طي دوره مذكور داراي فراز و نشيب فراوان بوده است . اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا در سال 1377 ايران از 107 كشور دنيا كالا وارد كرده و در ميان كشورهاي مذكور عراق پنجاهمين شريك وارداتي ايران بوده است و در سال 1382 عراق در ميان 111 شريك وارداتي ايران ، سي و چهارمين شريك به حساب مي آيد . اااااااااااااااااااااااااااااا عمده ترين اقلام وارداتي ايران از عراق شامل : قراضه و ضايعات آلومينيوم ، آلياژ برنج بصورت كار نشده، لودر و بيل ، آلو مينيوم به صورت كار نشده ، قراضه و ضايعات مس و آلياژ مس است كه به ترتيب 22 درصد، 20 درصد ، 18 درصد، 5/12 درصد ، 1/3 درصد و 2 درصد كل واردات از كشور عراق را تشكيل مي دهد و اقلام مذكور در مجموع6/77 درصد از كل واردات ايران از عراق طي سال 1382 را شامل مي شود . حجم واردات طي دوره زماني( 1384-1377 ) جمعا 260 ميليون دلار بوده است .اااااااااااااا
برگزاري نمايشگاهها اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا با توجه به اهميت و نقشي كه برگزاري نمايشگاهها مي تواند در معرفي توانمنديها و ظرفيتهاي جمهوري اسلامي ايران ايفا كند ، سازمان توسعه تجارت در نظر دارد نسبت به برگزاري نمايشگاههاي اختصاصي اقدام نمايد كه جدول آن بشرح ذيل است .اااااااا
